Załącznik C EN 301 549: jak wyglądają testy zgodności
Każde wymaganie EN 301 549 ma w normatywnym Załączniku C własny test. Test składa się z czterech pól (rodzaj oceny, warunki wstępne, procedura, wynik) i ma trzy możliwe wyniki: spełnione, niespełnione, nie dotyczy. Norma zastrzega jednak, że nie jest metodyką badania: dobór próby, narzędzia i sposób raportowania zostawia audytorowi.
Gdzie są testy
Załącznik C nosi tytuł „Determination of conformance” i ma numerację lustrzaną względem treści normy. Wymaganie 9.2.5.8 ma swój test w C.9.2.5.8, wymaganie 11.1.4.3 w C.11.1.4.3 i tak dalej. Dzięki temu raport można ułożyć dokładnie według numerów klauzul.
Mechanizm testów jest w V3.2.1 i V4.1.1 taki sam. Z zakresu nowej wersji wypadło tylko słowo „funkcjonalne”; norma nadal deklaruje, że opisuje procedury testowe i metodykę oceny dla każdego wymagania.
Anatomia jednego testu
| Pole | Co zawiera |
|---|---|
| Rodzaj oceny | Inspekcja, pomiar, badanie lub ich połączenie |
| Warunki wstępne | Kiedy wymaganie dotyczy badanego produktu, np. „ICT jest stroną internetową” |
| Procedura | Ponumerowane sprawdzenia: sprawdzenie 1, sprawdzenie 2 |
| Wynik | Spełnione, gdy sprawdzenia są prawdziwe; niespełnione, gdy któreś jest fałszywe; nie dotyczy, gdy warunek wstępny nie zachodzi |
Przykład w naszym omówieniu, dla wymagania o dostępie bez użycia mowy w funkcjonalności zamkniętej (np. kiosk bez możliwości podłączenia własnej technologii asystującej): rodzajem oceny jest inspekcja. Warunkiem wstępnym jest to, że do obsługi funkcji zamkniętych potrzebna jest mowa. Procedura każe sprawdzić, czy te funkcje da się uruchomić innym sposobem, niewymagającym mowy. Wynik jest spełniony, jeśli tak; niespełniony, jeśli nie; a jeśli urządzenie w ogóle nie wymaga mowy, wymaganie nie dotyczy.
Trzy typy testów
Testy oparte na WCAG (C.9, C.10, C.11). Są krótkie, bo odsyłają do kryterium sukcesu: procedura sprowadza się do sprawdzenia, czy strona, dokument lub program nie narusza danego kryterium. Norma nie opisuje więc, jak badać kontrast czy fokus. Metody bierze się z dokumentów W3C: Understanding WCAG 2.2, Techniques, a dla dokumentów i oprogramowania z WCAG2ICT. Nowe kryteria WCAG 2.2 opisujemy w osobnym artykule.
Testy pomiarowe (głównie klauzule 6, 7 i 8). Mają progi liczbowe. Przykładem jest wymaganie, by komunikacja wideo zapewniała co najmniej 20 klatek na sekundę. Przy kioskach i biletomatach dochodzą pomiary wysokości i zasięgu w milimetrach.
Inspekcje dokumentacji i usług (klauzule 12 i 13). Sprawdza się na przykład, czy dokumentacja produktu opisuje funkcje dostępności i sposób korzystania z nich.
„Nie dotyczy” to pełnoprawny wynik
Większość wymagań normy zaczyna się od warunku „tam, gdzie ICT…”, np. ma funkcję wideo albo wymaga logowania. To tzw. samoograniczający się zakres. Strona bez nagrań wideo nie może naruszyć wymagań dotyczących napisów, więc te wymagania mają wynik „nie dotyczy”. W dobrym raporcie taki wynik jest opisany, a nie pominięty, żeby czytelnik wiedział, że wymaganie rozważono.
Czego norma nie daje
Już V3.2.1 zastrzegała, że Załącznik C określa środki potrzebne do ustalenia zgodności z poszczególnymi wymaganiami, ale nie jest metodyką testowania. V4.1.1 powtarza to zastrzeżenie. Norma nie odpowiada więc na pytania:
- ile i których stron, ekranów lub dokumentów zbadać,
- jakich narzędzi i technologii asystujących użyć,
- jak opisać błąd, jego wagę i sposób naprawy,
- jak przedstawić wynik dla całego serwisu.
Tu zaczyna się praca audytora i to właśnie odróżnia rzetelny audyt od pobieżnego. Do doboru próby najczęściej stosuje się metodę W3C WCAG-EM.
Jak prowadzimy badanie: model Trop™
Nasz proces uzupełnia to, czego norma nie narzuca:
- Ustalenie typu ICT i celu prawnego. Strona to klauzula 9, dokumenty 10, aplikacje i widoki web w aplikacjach 11. Dla sektora publicznego lista wymagań pochodzi z Załącznika ZA, dla EAA z klauzuli A.2.
- Dobór próby według WCAG-EM: szablony, kluczowe procesy, strony losowe. Wybór opisujemy w raporcie.
- Badanie kryteriów WCAG 2.2: narzędzia automatyczne jako punkt startu, potem testy ręczne i czytniki ekranu (NVDA lub JAWS, VoiceOver, TalkBack).
- Badanie wymagań spoza WCAG: preferencje użytkownika, multimedia, dokumentacja i wsparcie, współpraca z technologiami asystującymi.
- Zapis wyniku dla każdego wymagania w trzech wartościach z Załącznika C, z dowodem: zrzutem, adresem i krokami odtworzenia.
- Powiązanie błędów z grupami użytkowników na podstawie kryteriów funkcjonalnych (klauzula 4 i Załącznik B), co pomaga ustalić priorytety napraw.
Kryteria funkcjonalne w nowej wersji
Klauzula 4 opisuje, co musi być możliwe dla różnych grup użytkowników: bez wzroku, przy ograniczonym wzroku, bez słuchu, przy ograniczonej sprawności manualnej i innych. W nowej wersji zmieniła się nazwa z „functional performance statements” na „functional performance criteria”.
Chcesz, żeby Twój zespół sam przeprowadzał testy? Zapytaj o szkolenia z testów zgodności przez kontakt. Wolisz zlecić badanie? Accessibility PREMIUM obejmuje pełny audyt według EN 301 549 z reaudytem.
Najczęściej zadawane pytania
Jak przeprowadzić audyt zgodny z EN 301 549?
Ustal, które klauzule dotyczą produktu, dobierz próbę, zbadaj wymagania WCAG i spoza WCAG, a każdy wynik zapisz jako spełniony, niespełniony lub nie dotyczy, z dowodem.
Czy klauzulę 4 trzeba testować?
Klauzula 4 opisuje oczekiwane efekty dla grup użytkowników; w praktyce służy do oceny całościowej i priorytetyzacji. Szczegóły w nowej wersji wymagają weryfikacji w tekście normy.
Czym jest WCAG-EM?
Metodą W3C do oceny zgodności całych serwisów z WCAG: opisuje ustalenie zakresu, poznanie serwisu, dobór próby, badanie i raport.
Źródła
- ETSI EN 301 549 V4.1.1 (2026-09)
- CAN/ASC EN 301 549:2024, identyczne przyjęcie V3.2.1 w HTML
- Do dodania przez redakcję: W3C WCAG-EM
Gotowy na dostępność?
Zweryfikuj swoją stronę i zapewnij dostępność dla wszystkich użytkowników.
Zbadaj stronę